Een Patina-effect met een Eigen Recept

Een doorleefde en verweerde uitstraling is iets wat ik zelf prachtig vind aan meubels. Deze uitstraling wordt ook wel patina genoemd. Bij meubels ontstaat een patina-effect door verschillende verflagen, slijtage en texturen met elkaar te combineren. Hierdoor krijgt een meubel meer diepte en lijkt het alsof het door de jaren heen op natuurlijke wijze is verouderd.

Een patina-effect kan heel subtiel zijn, bijvoorbeeld door alleen de randjes, hoekjes en reliëf licht te laten slijten. Maar je kunt ook kiezen voor een duidelijker verweerde uitstraling. Er zijn verschillende technieken om dit effect te creëren. Zo kun je verf op bepaalde delen van een meubel wat dikker aanbrengen en vervolgens met een föhn laten drogen. Hierdoor ontstaat een bijzondere, wat ‘bubbelige’ structuur in de verflaag. Ook door bewust penseelstreken zichtbaar te laten en deze droog te föhnen, kun je extra textuur creëren.

Door meerdere kleuren verf in dunne lagen over elkaar aan te brengen en het oppervlak na het drogen licht op te schuren, ontstaat een mooi verweerd effect. Op de geschuurde plekken komen de verschillende verflagen tevoorschijn, waardoor het lijkt alsof het meubel door de jaren heen meerdere keren is geverfd en de verf hier en daar is gaan slijten en afbladderen.

Creatief omgaan met materialen
De set nachtkastjes die ik wilde restylen met een mooi, verweerd patina-effect, zag er oorspronkelijk uit zoals het kastje hieronder.

Voor dit soort afwerkingen werk ik graag met een structuur die de verf een wat ruwe, poederige look geeft. In plaats van hiervoor een kant-en-klaar structuurproduct te gebruiken, ben ik gaan experimenteren met verschillende materialen om zelf het gewenste effect te creëren.

Na verschillende mengsels te hebben uitgeprobeerd, heb ik een eigen structuurmix samengesteld van verf, zand, grof zeezout en baking soda. Daarmee kan ik zelf de textuur en grofheid bepalen en ontstaat een mooie, doorleefde basis voor het patina-effect dat ik voor deze nachtkastjes in gedachten had.

Voor deze nachtkastjes wilde ik een oude, verweerde uitstraling creëren met verschillende tinten grijs, bruin, beige en blauw. Door de kleuren in meerdere dunne lagen over elkaar aan te brengen en pas aan het einde te schuren, ontstaat een mooi gelaagd effect waarbij de verschillende tinten subtiel door elkaar heen zichtbaar worden.
Hoe grof of subtiel je de structuur wilt maken, kun je helemaal zelf bepalen. Houd de laag wel relatief dun: wanneer je de structuur te dik aanbrengt, dekt de verf die erin verwerkt is minder goed.

Hieronder leg ik stap voor stap uit hoe ik deze nachtkastjes gerestyled heb.

Stap 1 – De donkere basis
Begin met een schone, vetvrije ondergrond. Reinig het meubel grondig en schuur het daarna licht op. Maak het daarna stofvrij en plak de gedeeltes af die je niet meegeverfd wilt hebben.

Voor veel kleuren die ik heb gebruikt als lagen heb ik de verfkleuren, die ik nog in mijn kast had staan, gemengd. Na een paar jaar meubels restylen heb ik best een hoop verf verzameld, dus om het een beetje spaarzaam te houden leek het me handig om zelf de kleuren die ik nodig had, te mengen en niet opnieuw aan te schaffen. Ik zal echter ook alternatieve kleuren erbij vermelden die je kant-en-klaar per verfpot kunt kopen.

Als basis voor de nachtkastjes gebruikte ik een mengsel van twee kleuren van Rust-Oleum: Valentina en Grafiet. Ik maakte de kleur bewust behoorlijk donker. De basislaag hoeft niet helemaal egaal te zijn; een beetje variatie is juist mooi, omdat dit later voor extra diepte zorgt.
Laat de verf volledig drogen en schuur het tussendoor niet op.

Stap 2 – De textuur-laag
Nu breng je de structuurmix aan. Meng hiervoor verf, grof zeezout, wat zand en baking soda. Gebruik dezelfde verfkleur als de mixkleur die je in stap 1 hebt gemaakt en meng alles tot een dikke substantie, ongeveer zo dik als pindakaas. Breng de structuurmix niet glad aan, maar juist deppend met een oude verfkwast. Laat bewust kleine pieken en onregelmatigheden ontstaan. Je hoeft het oppervlak ook niet overal even dik te bedekken: op sommige plekken mag de structuurmix wat dikker zijn, terwijl je op andere plekken maar weinig aanbrengt. Juist die verschillen in structuur zorgen straks voor een natuurlijk en doorleefd effect.
Laat ook deze laag volledig drogen en schuur het daarna nog steeds niet op.

Stap 3 – Antraciet
Vervolgens bracht ik Antraciet van Rust-Oleum aan als eerste verouderingskleur. Deze kleur kun je ook zelf maken door wit en zwart met elkaar te mengen. Zorg er daarbij dan wel voor dat je voor beide kleuren krijtverf gebruikt. Een alternatief voor deze kleur is Chicago Grey van Annie Sloan.

Breng de verf dun en onregelmatig aan over de structuurlaag. Het is juist niet de bedoeling om alles volledig te bedekken. Gebruik eventueel een wat oudere kwast en laat hier en daar bewust delen van de donkere ondergrond zichtbaar.
Door de structuur van de structuurlaag zal de verf op sommige plekken blijven liggen en op andere plekken minder goed dekken. Dat is precies wat je wilt.
Laat de verf goed drogen en schuur nog niet.

Stap 4 – Cacao
Daarna komt Cacao van Rust-Oleum aan bod. Deze kleur breng je aan met de dry-brush techniek. Neem hiervoor een klein beetje verf op je kwast en veeg het grootste deel weer af op een stukje karton. Ga vervolgens met de bijna droge kwast licht over de uitstekende delen van de structuurlaag. Zo blijft de verf vooral op de hogere delen van de structuur liggen en komen de verschillende lagen mooi tot leven.

Stap 5 – De blauwe tinten toevoegen
Nu is het tijd voor de blauwe kleuren. Breng deze absoluut niet als één volledige laag aan. Juist door ze heel plaatselijk en subtiel toe te voegen, blijft het meubel die verweerde look houden.

Donkerblauw gebruikte ik als donkere accentkleur. Ik heb twee kleuren van Rust-Oleum gemengd om tot de kleur hierboven te komen: Inktblauw en Natuurlijk Houtskool (matzwart). Breng deze heel spaarzaam aan op bijvoorbeeld randjes, hoekjes, diepe reliëfs, de onderkant van het meubel en rondom ornamenten. Deze kleur zorgt vooral voor extra diepte.
Voor deze kleur kun je ook Annie Sloan Oxford Navy gebruiken.

Daarna kun je Petrol van Rust-Oleum toevoegen. Dat is de kleur op de linker afbeelding hieronder. Dit is de belangrijkste blauwe zweem en mag op iets meer plekken terugkomen, maar nog steeds dun en onregelmatig.

Als laatste gebruik je de kleur Schemerblauw van Rust-Oleum. Deze lichtere blauwtint kun je heel plaatselijk gebruiken als highlight. Met een bijna droge kwast kun je over de uitstekende delen van de structuur strijken.
Louis Blue van Annie Sloan lijkt er op deze kleur en kun je ook gebruiken voor deze laag.

Stap 6 – Het meubel laten verouderen door te schuren
Nu komt wat mij betreft de belangrijkste stap: het schuren. Wacht hiermee tot alle verflagen goed droog en uitgehard zijn. Gebruik bijvoorbeeld schuurpapier met korrel 120 tot 180 en schuur het meubel vooral niet overal egaal op. Juist de verschillen in hoe ver je doorschuurt, zorgen voor een natuurlijk en doorleefd effect.
Op sommige plekken zie je alleen een beetje Schemerblauw terug, terwijl je op andere plaatsen door de verschillende verflagen heen schuurt tot aan Cacao, Grafiet, de structuurlaag of zelfs de donkere Valentina/ Grafiet-basis.

Schuur vooral op plekken waar van nature slijtage zou kunnen ontstaan, zoals langs randjes en hoeken, op het bovenblad, rondom ornamenten en op uitstekende delen. Op grotere, vlakke oppervlakken kun je hier en daar juist willekeurig een klein stukje schuren.

Probeer de slijtage niet overal hetzelfde te maken. Door verschillende niveaus te creëren, lijkt het alsof het meubel in de loop van tientallen jaren meerdere keren is geschilderd en de verf op sommige plekken sterker is afgesleten dan op andere. Het contrast tussen de geschuurde en ongeschuurde delen geeft uiteindelijk die mooie, oude en doorleefde look.

Stap 7 – Clear Wax, Black Wax & Dark Silver Gilding Wax
Wanneer je helemaal tevreden bent met de uitstraling van de kastjes, is het tijd voor de laatste afwerking. Breng Clear Wax van Annie Sloan aan over het hele meubel om de verflagen te beschermen en de afwerking mooi te verzegelen.

Voor wat extra diepte en highlights op onder andere de ornamenten gebruikte ik een mix van twee waxkleuren: Galaxy van Re·Design with Prima®, gemengd met een klein beetje Black Wax van Annie Sloan. Gebruik hiervan maar een heel klein beetje op je vinger of een zacht doekje en breng het voorzichtig aan op de ornamenten, uitstekende randjes, het reliëf en de hoeken van het meubel. Je hoeft de wax zeker niet royaal uit te smeren. Door vooral de hoogste delen van het reliëf licht aan te raken, ontstaat juist een subtiel effect.
Bij het ornament op deze kastjes heb ik bijvoorbeeld vooral de bovenkanten van het reliëf geraakt. Hierdoor ontstaat een mooie overgang van donkere diepte naar verweerde verflagen en uiteindelijk zilvergrijze highlights. De details krijgen daardoor meer diepte en het ornament krijgt een rijkere, verouderde uitstraling, zonder dat het zilver te nadrukkelijk aanwezig is. Wil je het jezelf wat makkelijker maken, dan kun je hiervoor ook de kant-en-klare kleur Dark Silver Gilding Wax gebruiken.

Overigens heb ik de originele meubelknoppen behouden. Ook deze heb ik met verschillende verflagen en wat structuur behandeld. Daarna heb ik de knoppen licht aangezet met gilding wax, waardoor een subtiele glans ontstond die mooi aansluit bij de rest van het meubel.

Het resultaat
Dit was weer eens iets anders om te proberen en ik vond het vooral erg leuk om het hele proces te doorlopen. Tijdens het restylen zijn er altijd wel momenten waarop je denkt: doe ik dit wel goed? Wordt dit straks wel mooi? Toch is het juist een kwestie van doorgaan en vertrouwen op het proces. Pas wanneer alle lagen, kleuren en details samenkomen, zie je hoe het meubel uiteindelijk wordt. En mocht het resultaat toch niet helemaal worden zoals je had gehoopt? Geen paniek. Je kunt het meubel altijd weer schuren en opnieuw beginnen. 😉

Heb je thuis een meubel staan waarvan je denkt: hier zit nog zoveel meer in? Misschien is het tijd om er eens anders naar te kijken. Met een nieuwe kleur en wat creativiteit kan een meubel ineens weer helemaal tot zijn recht komen. Lijkt het je leuk om samen te kijken wat er met jouw meubel mogelijk is? Stuur me gerust een berichtje via contact@wildbrush.nl. Ik denk graag met je mee.